Per 2 augustus 2026 gelden nieuwe Europese regels voor wie AI-systemen aanbiedt of inzet die direct met mensen communiceren. De wetgeving is niet nieuw — de EU AI Act trad in augustus 2024 in werking — maar nu begint fase twee van de uitrol: concrete verplichtingen voor aanbieders van chatbots, generatieve AI en systemen die synthetische content produceren.
Wat er per 2 augustus geldt
Artikel 50 van de AI Act legt vijf categorieën AI-systemen transparantieverplichtingen op:
- Chatbots en conversationele AI — gebruikers moeten weten dat ze met AI communiceren vóór het eerste bericht.
- Generatieve AI (tekst, beeld, audio, video) — output die "echt" kan lijken, moet machineleesbaar gelabeld worden als AI-gegenereerd.
- Emotieherkenning en biometrische categorisatie — betrokken personen moeten worden geïnformeerd.
- Deepfakes — AI-gemanipuleerd beeld of audio moet als zodanig worden gelabeld.
- Publieke informatie — AI die het publiek informeert over maatschappelijke onderwerpen valt ook onder de verplichting.
De Europese Commissie heeft richtlijnen gepubliceerd en officiële EU-iconen beschikbaar gesteld voor het labelen van AI-content en deepfakes, meldt NLdigital.
Overgangstermijn: vier maanden
Er is een uitzondering voor systemen die vóór 2 augustus al op de markt waren. Die hebben tot 2 december 2026 om aan de transparantieverplichtingen te voldoen. Nieuw gelanceerde systemen moeten onmiddellijk compliant zijn, schrijft PONT Data&Privacy.
Handhaving is vanaf nu actief: het Europese AI Office houdt toezicht op aanbieders van general-purpose AI-modellen. Die moeten technische documentatie aanleveren bij toezichthouders, een auteursrechtbeleid implementeren en gedetailleerde samenvattingen van trainingsdata publiceren.
Wat dit betekent voor Nederlandse professionals
Als je organisatie een chatbot of AI-assistent aanbiedt aan klanten of medewerkers — intern of extern — val je waarschijnlijk onder deze verplichtingen. Praktisch:
- Intern gebruik: een AI-assistent voor medewerkers die via een chatinterface werkt, valt onder categorie 1. Voeg een duidelijke vermelding toe dat gebruikers met AI communiceren.
- Klantgerichte AI: informeer klanten vóór het gesprek, niet achteraf in de kleine lettertjes.
- Generatieve content: als je AI-teksten, afbeeldingen of video publiceert, vereis je machineleesbare metadata. De standaard-API's van OpenAI, Anthropic en Google voegen deze metadata nog niet automatisch toe — dat is de verantwoordelijkheid van de afnemende organisatie.
Voor de AVG-profielen van de modellen die je overweegt blijven ook de gebruikelijke criteria gelden: dataresidencie, subverwerkers, verwerkersovereenkomsten.
Hoge-risico-AI: deadline pas in 2027-2028
Systemen die als hoog-risico worden geclassificeerd — denk aan AI bij HR-beslissingen, kredietverlening of medische toepassingen — krijgen meer tijd: de verplichtingen daarvoor gaan pas in op 2 december 2027, en voor geïntegreerde producten met CE-markering op 2 augustus 2028.
Arena Elo: GLM stijgt opvallend, DeepSeek daalt
Naast de regelgevingsontwikkelingen is er beweging in de Chatbot Arena-scores. In de week van 16-22 augustus daalde DeepSeek van Elo 1465 naar 1459 (−6 punten). Dat loopt parallel aan het nieuws over de gehackte Hugging Face-omgeving in juli: gebruikers lijken voorzichtiger te stemmen op modellen met bekende beveiligingsincidenten.
Opvallender is de stijging van GLM (Zhipu AI): van 1471 op 16 augustus naar 1487 op 22 augustus — een plus van +16 punten in zeven dagen. Dat is de sterkste weekbeweging in onze dataset. GLM-4 scoort al maanden bovengemiddeld op meertalige taken, maar lijkt nu ook in algemene vergelijkingen aan terrein te winnen tegenover andere Chinese modellen als Qwen (stabiel op 1474) en Kimi (stabiel op 1461).